Sleutels bij de Bijbel - Nieuws

Zorg voor de ander

De Meester van Alkmaar
Deze serie van zeven panelen dateert uit 1504. De maker is onbekend. Hij wordt aangeduid als de Meester van Almaar. Zijn werk is gebaseerd op het slot van Mattheüs 25. Dit hoofdstuk van Mattheüs confronteert de lezer - vanuit het perspectief van de wederkomst - met de kwaliteit van het eigen handelen.
Het ethisch criterium is de vraag of men daadwerkelijk heeft omgezien naar de ander: de hongerige, de dorstige, de vreemdeling, de naakte, de zieke, en de gevangene. Die zorg voor de medemens heeft de Meester van Alkmaar in zes panelen weergegeven. In het centrale paneel zien we onder de Zoon des Mensen bovendien de zorg voor de dode. Vanaf de 4e eeuw beschouwde men het begraven van de dode als het zevende 'Werk van Barmhartigheid'.

Zien is leren
De zeven panelen van de Meester van Alkmaar zijn bedoeld als een spiegel voor de toeschouwer. Het is heel verrassend, en tegelijk schokkend, om te ontdekken dat Jezus zèlf zes keer onder de hulpbehoevenden staat. Jezus vereenzelvigt zich met degenen die in nood verkeren. Op het eerste paneel kijkt hij de argeloze toeschouwer - anno 1999 - direct aan. Alsof hij vraagt: 'Waar sta jij zelf in deze wereld ?'

Charitas - Werken van Barmhartigheid

Pieter Breugel
De thematiek van de Werken van Barmhartigheid is een terugkerend gegeven in de kunstgeschiedenis. Zo maakte de schilder Pieter Breugel, ruim vijftig jaar na de Meester van Alkmaar, de bekende voorstelling 'Charitas'. In het centrum staat een vrouw die de deugd van de Liefde symboliseert. Op haar hoofd zit een pelikaan. Deze vogel, waarvan men vroeger dacht dat zij haar jongen met haar eigen bloed voedde, is het symbool van de zichzelf opofferende liefde van Christus.

Kanttekeningen
De vraag naar de ander komt in de Bijbel permanent aan de orde.

Zo vraagt de Heer aan Kaïn: 'Waar is Abel, je broeder ?'
Het antwoord luidt: 'Ik weet het niet; ben ik mijn broeders hoeder ?'
(Genesis 4: 9).

Het meest bekende verhaal waarin de kwestie van de ander speelt, is de gelijkenis van 'De Barmhartige Samaritaan' (Lucas 10: 25 - 36).

Overigens wordt de vereenzelviging met de ander als expliciete opdracht geformuleerd in de regel van Jezus: 'Behandel de ander, zoals jijzelf behandeld wilt worden' (Mattheüs 7:12). Deze 'gulden regel' is gebaseerd op de woorden van Mozes en de Profeten.

In de Christelijke kerk is vanaf het begin daadwerkelijk gehoor gegeven aan de oproep van Jezus om te zorgen voor anderen (Handelingen 2: 43 - 47).
In de kerk waren de diakenen dan ook de eerste ambtsdragers. Het was hun taak om hulp te geven aan de hongerigen. (Handelingen 6: 1 - 7).

Het opmerkelijke bij de Meester van Alkmaar en Pieter Breugel is, dat zij bij de Werken van Barmhartigheid beiden de persoon van Jezus Christus centraal stellen.
Zo laten zij zien wat Mattheüs leert: hulp geven aan wie geen helper heeft, is een geloofsopgave.